عبور از فقر یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد ایران است؛ موضوعی که دکتر فرهاد نیلی، اقتصاددان، در گفتوگو با گروه رسانهای «دنیای اقتصاد» به آن پرداخته است. او معتقد است کاهش پایدار فقر تنها از مسیر رشد اقتصادی، توسعه تجارت و تعامل با اقتصاد جهانی امکانپذیر خواهد بود.
به گزارش ثروت فردا، این گفتوگو همزمان با انتشار شماره جدید هفتهنامه «تجارت فردا» و برنامه «اکوسینما» منتشر شده است؛ برنامهای که اقتصاد، جامعه، سینما و ادبیات را در کنار یکدیگر بررسی میکند.
عبور از فقر در روایت اقتصاد و ادبیات
در این پرونده ویژه، به مناسبت هشتادوهفتمین سال انتشار رمان «خوشههای خشم» اثر جان اشتاینبک، رابطه میان اقتصاد و ادبیات مورد توجه قرار گرفته است.
فرهاد نیلی معتقد است اقتصاد با شاخصها، آمار و مدلهای تحلیلی میتواند ابعاد فقر را اندازهگیری کند؛ اما ادبیات و سینما تجربه واقعی زندگی در فقر را به تصویر میکشند.
به گفته او، آثار ادبی و سینمایی میتوانند رنج، ناامنی اقتصادی و نابرابری را به شکلی روایت کنند که اعداد و نمودارها قادر به انتقال آن نیستند.
وضعیت امروز فقر در اقتصاد ایران
بخش مهمی از این گفتوگو به بررسی شرایط کنونی اقتصاد ایران اختصاص دارد.
بر اساس آمارهای رسمی، در سالهای اخیر:
- طبقه متوسط کوچکتر شده است.
- شکاف درآمدی افزایش یافته است.
- نابرابری اقتصادی تشدید شده است.
- فقر موروثی در حال گسترش است.
- خروج خانوارهای کمدرآمد از چرخه فقر دشوارتر شده است.
به باور فرهاد نیلی، این روندها ضرورت توجه جدی به سیاستهای رشد اقتصادی را دوچندان کرده است.
عبور از فقر بدون رشد اقتصادی ممکن نیست
یکی از مهمترین محورهای سخنان فرهاد نیلی، تأکید بر این نکته است که عبور از فقر بدون رشد پایدار اقتصاد امکانپذیر نیست.
وی معتقد است رشد اقتصادی نه یک انتخاب، بلکه پیشنیاز اصلی کاهش فقر است.
به گفته او، کشورهایی که توانستهاند نرخ فقر را کاهش دهند، ابتدا رشد اقتصادی پایدار را تجربه کردهاند و سپس آثار آن در اشتغال، درآمد و رفاه عمومی نمایان شده است.
تجارت؛ موتور رشد اقتصادی
فرهاد نیلی تأکید میکند که رشد اقتصادی بدون توسعه تجارت شکل نمیگیرد.
او معتقد است:
- گسترش تجارت خارجی
- توسعه روابط اقتصادی منطقهای
- تقویت دیپلماسی اقتصادی
- حمایت از بخش خصوصی
- افزایش صادرات
همگی میتوانند زمینه تحقق عبور از فقر را فراهم کنند.
به اعتقاد وی، اقتصادهای بسته حتی با رشدهای پایین نیز قادر به کاهش پایدار فقر نخواهند بود.
اقتصاد بسته و تداوم فقر
نیلی توضیح میدهد که اقتصاد ایران برای خروج از چرخه فقر به نرخ رشد اقتصادی حدود ۵ تا ۶ درصد نیاز دارد.
وی هشدار میدهد که رشدهای محدود سهدرصدی نیز نمیتوانند تغییر معناداری در وضعیت فقر ایجاد کنند.
او همچنین تأکید میکند که بستن درهای تجارت یا اتکا به توزیع منابع نفتی، راهکار مناسبی برای کاهش فقر نیست.
به باور او، عبور از فقر تنها زمانی امکانپذیر است که اقتصاد از مسیر خلق ارزش، سرمایهگذاری و توسعه تجارت حرکت کند.
نقش تجارت در عبور از فقر
فرهاد نیلی معتقد است توسعه تجارت باعث میشود اقتصاد از بازی با حاصل جمع صفر خارج شود.
در چنین شرایطی، افزایش رفاه یک گروه به معنای کاهش رفاه گروه دیگر نخواهد بود.
در مقابل، رشد اقتصادی میتواند فرصتهای جدید شغلی ایجاد کند، سرمایهگذاری را افزایش دهد و سطح رفاه عمومی را ارتقا دهد.
وی همچنین بر ظرفیتهای بالای ایران در حوزههای مختلف تأکید میکند؛ از جمله:
- گردشگری
- سلامت
- ورزش
- هنر
- صنایع دانشبنیان
- صادرات خدمات
به گفته او، این بخشها میتوانند نقش مهمی در عبور از فقر ایفا کنند.
پیامدهای اجتماعی فقر
نیلی در ادامه به آثار اجتماعی گسترش فقر اشاره میکند.
وی با ارجاع به فیلم «ابد و یک روز» ساخته سعید روستایی، توضیح میدهد که فقر تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه بر روابط خانوادگی، سرمایه اجتماعی و امید عمومی نیز اثر میگذارد.
به باور او، زمانی که فرصتهای اقتصادی کاهش پیدا کند، احتمال افزایش نارضایتیهای اجتماعی نیز بیشتر خواهد شد.
دیپلماسی اقتصادی؛ پیشنیاز رشد
فرهاد نیلی تأکید میکند که توسعه روابط اقتصادی با کشورهای منطقه و جهان، یکی از مهمترین ابزارهای دستیابی به رشد اقتصادی است.
او معتقد است سیاستگذار باید مسیر فعالیت بازرگانان، صادرکنندگان و شرکتهای خصوصی را تسهیل کند تا سرمایهگذاری، تولید و اشتغال افزایش یابد.
در چنین شرایطی، عبور از فقر میتواند از یک هدف نظری به یک برنامه عملی تبدیل شود.
جمعبندی
گفتوگوی فرهاد نیلی با گروه رسانهای دنیای اقتصاد نشان میدهد که عبور از فقر بدون رشد اقتصادی، توسعه تجارت و تعامل مؤثر با اقتصاد جهانی امکانپذیر نیست.
به باور این اقتصاددان، کاهش نابرابری، ایجاد فرصتهای اقتصادی، حمایت از بخش خصوصی، تقویت دیپلماسی اقتصادی و افزایش رشد پایدار میتواند زمینه حرکت اقتصاد ایران از چرخه فقر به سمت رونق و توسعه را فراهم کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟