ذخایر زغالسنگ ایران یکی از مهمترین ظرفیتهای معدنی کشور محسوب میشود؛ ظرفیتی که با وجود برخورداری از حدود ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی، هنوز نقش پررنگی در تولید برق کشور ندارد. در حالی که بسیاری از کشورهای جهان بخش قابل توجهی از برق خود را از زغالسنگ تأمین میکنند، سهم این سوخت فسیلی در تولید برق ایران تقریباً صفر است.
زغالسنگ علاوه بر تأمین انرژی، یکی از مواد اولیه کلیدی در صنایع فولادی به شمار میرود و توسعه آن میتواند به رشد اقتصادی، اشتغال و افزایش تولید صنعتی کمک کند.
ذخایر زغالسنگ ایران و ظرفیتهای معدنی کشور
بر اساس اعلام رئیس هیئت عامل ایمیدرو، ایران حدود ۱۴۰۰ میلیون تن ذخیره قطعی و نزدیک به ۱۴ میلیارد تن ذخیره احتمالی زغالسنگ در اختیار دارد. مهمترین پهنههای زغالی کشور در مناطق البرز، کرمان و طبس قرار گرفتهاند.
کارشناسان معتقدند حوضه زغالی طبس بزرگترین ناحیه زغالسنگ کشور محسوب میشود و ظرفیت بالایی برای توسعه اکتشافات و بهرهبرداری دارد. این موضوع نشان میدهد ذخایر زغالسنگ ایران میتواند در سالهای آینده نقش مهمی در توسعه صنایع معدنی ایفا کند.
جایگاه ذخایر زغالسنگ ایران در جهان
به گزارش ثروت فردا، بر اساس آمارهای بینالمللی، سالانه حدود ۸.۹ میلیارد تن زغالسنگ در جهان تولید میشود. چین و هند بزرگترین مصرفکنندگان این ماده معدنی هستند و همچنان سهم بالایی از برق خود را از طریق نیروگاههای زغالسنگ تأمین میکنند.
بیش از ۳۵ درصد برق جهان از نیروگاههای زغالسنگسوز تولید میشود. با این حال، بسیاری از کشورهای توسعهیافته در حال حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر هستند و به تدریج وابستگی خود به زغالسنگ را کاهش میدهند.
در چنین شرایطی، ذخایر زغالسنگ ایران میتواند مزیت رقابتی مهمی برای صنایع فولاد و معدن کشور باشد.
چرا سهم تولید برق از ذخایر زغالسنگ ایران صفر است؟
یکی از مهمترین نکات مطرحشده در این گزارش، سهم نزدیک به صفر زغالسنگ در تولید برق ایران است. در حالی که بسیاری از کشورها از این سوخت برای تأمین انرژی استفاده میکنند، ایران تاکنون سرمایهگذاری گستردهای در نیروگاههای زغالسنگسوز انجام نداده است.
از جمله دلایل این موضوع میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ملاحظات زیستمحیطی
آلودگی هوا و انتشار گازهای گلخانهای از مهمترین چالشهای استفاده از زغالسنگ است.
توسعه انرژیهای جایگزین
استفاده از گاز طبیعی در ایران باعث شده نیاز کمتری به نیروگاههای زغالسنگی وجود داشته باشد.
هزینههای سرمایهگذاری
راهاندازی نیروگاههای مدرن زغالسنگی نیازمند سرمایهگذاری قابل توجه و فناوریهای جدید است.
نقش ذخایر زغالسنگ ایران در صنعت فولاد
بخش عمده زغالسنگ استخراجی کشور از نوع متالورژیکی یا ککشو است که در صنعت فولاد کاربرد دارد. سالانه حدود ۳.۵ میلیون تن زغالسنگ در کشور استخراج و به حدود ۱.۷ میلیون تن کنسانتره تبدیل میشود.
فعالان صنعت معدن معتقدند توسعه ذخایر زغالسنگ ایران میتواند وابستگی کشور به واردات مواد اولیه فولاد را کاهش دهد و به رشد تولید فولاد داخلی کمک کند.
برنامه توسعه ذخایر زغالسنگ ایران در برنامه هفتم
طبق برنامه هفتم توسعه، تولید کنسانتره زغالسنگ باید به دو میلیون تن و ظرفیت تولید کک متالورژی به ۲.۱ میلیون تن افزایش یابد.
برای تحقق این اهداف، چند راهبرد کلیدی در نظر گرفته شده است:
مکانیزاسیون معادن زغالسنگ ایران
استفاده از تجهیزات مدرن برای افزایش بهرهوری.
ارتقای ایمنی معادن
کاهش حوادث و افزایش استانداردهای ایمنی.
جذب سرمایهگذاری
ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی برای توسعه اکتشاف و استخراج.
توسعه زنجیره ارزش
اتصال معادن زغالسنگ به صنایع فولاد و ککسازی.
آینده ذخایر زغالسنگ ایران
کارشناسان معتقدند آینده ذخایر زغالسنگ ایران بیش از آنکه به تولید برق وابسته باشد، به توسعه صنایع معدنی و فولادی گره خورده است. افزایش بهرهوری، توسعه فناوریهای نوین، مکانیزاسیون معادن و ارتقای ایمنی میتواند ارزش افزوده قابل توجهی برای این بخش ایجاد کند.
با وجود روند جهانی کاهش مصرف زغالسنگ در برخی کشورها، نیاز صنایع فولادی و رشد اقتصادی کشورهای آسیایی همچنان تقاضا برای این ماده معدنی را حفظ کرده است. به همین دلیل، سرمایهگذاری هدفمند در ذخایر زغالسنگ ایران میتواند یکی از محورهای مهم توسعه بخش معدن و صنایع معدنی کشور در سالهای آینده باشد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟