سقوط ارزش پول ملی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین دغدغههای اقتصاد ایران تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند کاهش مستمر ارزش ریال علاوه بر پیامدهای اقتصادی، آثار اجتماعی و سیاسی گستردهای نیز به همراه دارد. در همین راستا، حسین راغفر اقتصاددان و استاد دانشگاه، در نشست «چالشها و چشماندازهای تداوم سقوط ارزش پول ملی» به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخت.
سقوط ارزش پول ملی و نقش آن در اعتماد عمومی
به گزارش ثروت فردا حسین راغفر معتقد است پول تنها ابزار مبادله یا ذخیره ارزش نیست، بلکه نشانهای از اعتماد مردم به حاکمیت محسوب میشود. به گفته وی، هرگاه ارزش پول ملی کاهش یابد، اعتماد عمومی نیز آسیب میبیند و این مسئله میتواند آثار گستردهای بر ثبات اقتصادی و اجتماعی کشور داشته باشد.
وی تأکید کرد که در طول تاریخ، نمونههای متعددی از ارتباط میان سقوط ارزش پول ملی و تضعیف حکومتها مشاهده شده است. از امپراتوری روم گرفته تا آلمان پس از جنگ جهانی اول، کاهش ارزش پول ملی زمینهساز بحرانهای عمیق اقتصادی و سیاسی بوده است.
دلاری شدن اقتصاد؛ پیامد مستقیم سقوط ارزش پول ملی
یکی از مهمترین نتایج سقوط ارزش پول ملی، شکلگیری پدیدهای به نام «دلاری شدن اقتصاد» است.
در این شرایط، مردم برای حفظ ارزش داراییهای خود به ارزهای خارجی بهویژه دلار روی میآورند. این مسئله موجب میشود پول ملی بهتدریج جایگاه خود را به عنوان ابزار مبادله، ذخیره ارزش و واحد حساب از دست بدهد.
مهمترین پیامدهای دلاری شدن اقتصاد
- افزایش وابستگی اقتصادی به ارزهای خارجی
- تضعیف حاکمیت پولی کشور
- افزایش شکاف طبقاتی
- تشدید سفتهبازی و سوداگری
- کاهش قدرت سیاستگذاری اقتصادی دولت
- افزایش آسیبپذیری در برابر شوکهای خارجی
راغفر هشدار داد که ادامه روند سقوط ارزش پول ملی میتواند اقتصاد کشور را بیش از گذشته در معرض بیثباتی قرار دهد.
تأثیر سقوط ارزش پول ملی بر معیشت مردم
به اعتقاد این اقتصاددان، کاهش ارزش پول ملی به شکل مستقیم موجب افزایش تورم میشود. در نتیجه:
- قدرت خرید خانوارها کاهش مییابد.
- پساندازهای مردم ارزش خود را از دست میدهد.
- هزینههای زندگی افزایش پیدا میکند.
- طبقات متوسط و کمدرآمد بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
وی تأکید کرد که سقوط ارزش پول ملی به صورت نامحسوس همه اقشار جامعه را تحت تأثیر قرار داده و بسیاری از مردم علت اصلی مشکلات اقتصادی را به درستی تشخیص نمیدهند.
ارزش پول ملی و اعتماد اجتماعی
راغفر معتقد است ارزش پول ملی اصلیترین عامل شکلگیری اعتماد در جامعه است. زمانی که مردم نسبت به آینده پول ملی اطمینان نداشته باشند، اعتماد به سیاستهای اقتصادی و حتی ساختارهای حکمرانی نیز کاهش پیدا میکند.
به گفته وی، تداوم کاهش ارزش پول ملی میتواند به افزایش نارضایتی اجتماعی، رشد فساد، فرار سرمایه، گسترش فعالیتهای سوداگرانه و تشدید بیثباتی سیاسی منجر شود.
۴ سناریوی آینده اقتصاد ایران از نگاه حسین راغفر
۱. تثبیت اقتصاد با اصلاحات محدود
در این سناریو دولت از طریق اصلاحات اقتصادی، کنترل بازار ارز و تعاملات بینالمللی تلاش میکند شرایط را مدیریت کند. با این حال، فشارهای اقتصادی ناشی از سیاستهای ریاضتی ممکن است نارضایتی اجتماعی ایجاد کند.
۲. تعمیق بحران اقتصادی
سناریوی دوم بر تشدید مشکلات اقتصادی و کاهش توان اقتصادی کشور تأکید دارد که میتواند پیامدهای سیاسی و منطقهای به همراه داشته باشد.
۳. افزایش تنشهای منطقهای
در این سناریو، تشدید بحران اقتصادی میتواند زمینهساز افزایش تنشهای منطقهای و تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه شود.
۴. نجات اقتصاد از طریق بازسازی اعتماد عمومی
این سناریو از نگاه راغفر بهترین گزینه برای عبور از بحران محسوب میشود.
راهکار راغفر برای نجات اقتصاد ایران
راغفر مجموعهای از اقدامات را برای توقف روند سقوط ارزش پول ملی و بازسازی اقتصاد کشور پیشنهاد میکند:
تقویت ارزش پول ملی
کاهش نوسانات ارزی و بازگرداندن منابع ارزی به چرخه اقتصاد داخلی میتواند به تقویت پول ملی کمک کند.
مبارزه ساختاری با فساد
برخورد با شبکههای فساد و رانت یکی از مهمترین پیشنیازهای بازسازی اعتماد عمومی است.
اصلاح نظام مالیاتی
کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی و افزایش سهم مالیات در تأمین هزینههای عمومی از جمله راهکارهای پیشنهادی است.
اصلاح نظام بانکی
بانکها باید در خدمت تولید و رشد اقتصادی قرار گیرند و از فعالیتهای غیرمولد فاصله بگیرند.
توسعه اقتصاد تولیدمحور
اقتصاد ایران باید از وابستگی به سفتهبازی و فعالیتهای غیرمولد فاصله گرفته و به سمت تولید صنعتی حرکت کند.
جمعبندی
سقوط ارزش پول ملی یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد ایران در دهههای اخیر به شمار میرود. حسین راغفر معتقد است تداوم این روند میتواند اعتماد عمومی، رفاه اجتماعی و ثبات اقتصادی کشور را با تهدیدهای جدی مواجه کند. به باور وی، تنها از طریق اصلاحات ساختاری، تقویت پول ملی، مبارزه با فساد و بازسازی اعتماد عمومی میتوان مسیر نجات اقتصاد ایران را هموار کرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟