فرار مالیاتی یکی از مهمترین چالشهای نظام اقتصادی است که سازمان امور مالیاتی برای مقابله با آن، استفاده از سامانههای هوشمند و دادههای مالی را گسترش داده است. به گزارش ثروت فردا و بر اساس اعلام رئیس مرکز مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی سازمان امور مالیاتی، حدود ۵ هزار شرکت و مؤدی مشکوک با استفاده از دادههای سامانه مؤدیان و موتور هوشمند ارزیابی ریسک شناسایی شدهاند.
این اقدام در شرایطی انجام شده است که تعداد کارپوشههای ایجادشده در سامانه مؤدیان به حدود ۱۲ میلیون رسیده و صدور صورتحسابهای الکترونیکی نیز در حال گسترش است. استفاده از دادههای مالی و ابزارهای هوشمند میتواند به شناسایی دقیقتر الگوهای مشکوک و مقابله هدفمندتر با فرار مالیاتی کمک کند.
نقش سامانه مؤدیان در مقابله با فرار مالیاتی
رئیس مرکز مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی سازمان امور مالیاتی افزود: تا سال ۱۴۰۵، حدود ۳۶ میلیارد صورتحساب الکترونیکی در سامانه مؤدیان صادر شده که نشاندهنده توسعه قابل توجه استفاده از این بستر الکترونیکی در نظام مالیاتی کشور است.
وی درباره اقدامات نظارتی این سامانه نیز گفت: تنها در شش ماه گذشته و با بهرهگیری از موتور هوشمند ارزیابی ریسک که بر پایه دادههای سامانه مؤدیان و سایر اطلاعات در اختیار سازمان امور مالیاتی فعالیت میکند، حدود ۵ هزار شرکت و مؤدی فاقد اعتبار شناسایی و برای آنها محدودیتهایی اعمال شده است.
فرار مالیاتی؛ مؤدی مشکوک الزاماً شرکت صوری نیست
وی تاکید کرد: این مؤدیان الزاماً شرکتهای کاغذی یا صوری نیستند، بلکه بر اساس شاخصهای تعریفشده در سامانه و مدل ارزیابی ریسک، در زمره مؤدیان مشکوک قرار گرفتهاند.
رئیس مرکز مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی سازمان امور مالیاتی ادامه داد: پس از شناسایی، پرونده این مؤدیان برای راستیآزمایی به واحدهای مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی ادارات کل امور مالیاتی ارجاع میشود و در کارگروههای تخصصی مورد بررسی قرار میگیرد.
وی خاطرنشان کرد: پس از انجام بررسیهای لازم، درباره ادامه فعالیت مؤدی در سامانه یا غیرفعال شدن آن تصمیمگیری خواهد شد.
نظارت هوشمند بر مؤدیان مالیاتی
استفاده از دادههای سامانه مؤدیان و ابزارهای هوشمند ارزیابی ریسک، رویکردی جدید در شناسایی الگوهای مشکوک مالیاتی به شمار میرود. در این روش، اطلاعات ثبتشده در سامانه با شاخصهای مختلف بررسی میشود تا پروندههایی که نیازمند بررسی بیشتر هستند، برای راستیآزمایی به واحدهای تخصصی ارجاع شوند.
این روند میتواند به سازمان امور مالیاتی کمک کند تا به جای بررسی گسترده و یکسان همه مؤدیان، منابع نظارتی خود را بر پروندههای دارای ریسک بالاتر متمرکز کند. همچنین افزایش استفاده از صورتحسابهای الکترونیکی، امکان ثبت و بررسی دقیقتر معاملات را فراهم میکند.
در این چارچوب، مبارزه با فرار مالیاتی تنها به شناسایی شرکتهای صوری محدود نمیشود، بلکه بررسی الگوهای فعالیت اقتصادی، اعتبار مؤدیان و دادههای ثبتشده در سامانههای مالیاتی نیز اهمیت پیدا میکند.
توسعه سامانه مؤدیان و شفافیت اقتصادی
گسترش سامانه مؤدیان یکی از مهمترین تغییرات سالهای اخیر در نظام مالیاتی کشور به شمار میرود. ثبت اطلاعات مربوط به فعالیتهای اقتصادی در بسترهای الکترونیکی، امکان دسترسی بهتر به دادههای مالی و تجاری را برای سازمان امور مالیاتی فراهم میکند. این اطلاعات میتواند در شناسایی الگوهای غیرعادی و بررسی دقیقتر پروندههای مالیاتی مورد استفاده قرار گیرد.
استفاده از دادههای گسترده، بهویژه در شرایطی که تعداد کارپوشهها و صورتحسابهای الکترونیکی در حال افزایش است، زمینه را برای توسعه نظارت هوشمند فراهم میکند. در چنین شرایطی، بررسی پروندههای مالیاتی تنها بر اساس روشهای سنتی انجام نمیشود و شاخصهای مختلف در فرآیند ارزیابی ریسک مورد توجه قرار میگیرند.
شناسایی مؤدیان مشکوک با ارزیابی ریسک
یکی از نکات مهم درباره شناسایی مؤدیان مشکوک این است که قرار گرفتن یک شرکت یا مؤدی در فهرست موارد نیازمند بررسی، به معنای اثبات قطعی تخلف یا فرار مالیاتی نیست. بر همین اساس، پروندههای شناساییشده باید در مراحل بعدی توسط واحدهای تخصصی بررسی و راستیآزمایی شوند.
این فرآیند میتواند به تفکیک میان فعالیتهای اقتصادی قانونی و موارد مشکوک کمک کند. در صورت تأیید تخلف، محدودیتهای لازم اعمال خواهد شد و در غیر این صورت، امکان ادامه فعالیت مؤدی در سامانه وجود خواهد داشت.
اهمیت مبارزه با فرار مالیاتی
مقابله با فرار مالیاتی علاوه بر افزایش درآمدهای پایدار دولت، میتواند به ایجاد فضای رقابتی عادلانهتر میان فعالان اقتصادی کمک کند. شرکتهایی که به تعهدات مالیاتی خود عمل میکنند، در صورت فعالیت واحدهای متخلف با فشار کمتری مواجه خواهند شد.
به همین دلیل، توسعه سامانههای الکترونیکی، افزایش صدور صورتحسابهای الکترونیکی و استفاده از ابزارهای هوشمند ارزیابی ریسک، از جمله اقداماتی است که میتواند مسیر نظارت بر فعالیتهای اقتصادی را دقیقتر و شفافتر کند.
جمعبندی
شناسایی ۵ هزار شرکت و مؤدی مشکوک در شش ماه گذشته نشان میدهد سازمان امور مالیاتی در حال گسترش استفاده از ابزارهای هوشمند برای مقابله با فرار مالیاتی است. با این حال، همانطور که رئیس مرکز مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی تأکید کرده، مشکوک بودن یک مؤدی به معنای قطعی بودن تخلف نیست و پروندهها پس از شناسایی باید در فرآیند راستیآزمایی و بررسی تخصصی قرار گیرند.
لینک های پیشنهادی
سپهر طاهری
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟