گزارش داوُس چین در سال ۲۰۲۶ تصویری گسترده از مسیر آینده اقتصاد جهانی، فناوریهای نوظهور، تحولات انرژی و چالشهای مدیریتی ارائه میکند. این گزارش حاصل حضور دکتر محمود سریعالقلم، استاد دانشگاه شهید بهشتی، در نشست ۲۰۲۶ داوُس چین در شهر دالیان است؛ نشستی که با حضور مدیران اقتصادی، سیاستگذاران، پژوهشگران و فعالان فناوری از کشورهای مختلف برگزار شد.
به گزارش ثروت فردا، مجمع جهانی اقتصاد که معمولا با عنوان «اجلاس داوُس» شناخته میشود، طی نزدیک به ۶ دهه گذشته به یکی از مهمترین بسترهای گفتوگوی رهبران سیاسی، مدیران شرکتهای بزرگ، دانشگاهیان و کارشناسان اقتصادی تبدیل شده است. اهمیت این اجلاس در آن است که بسیاری از روندهای مهم اقتصادی و فناورانه پیش از تبدیل شدن به سیاستهای رسمی، در همین نشستها بررسی و تحلیل میشوند.
برای فعالان اقتصادی و مدیران کسبوکار، گزارش داوُس چین فرصتی فراهم میکند تا پیش از آشکار شدن تغییرات بزرگ در بازارهای جهانی، روندهای آینده را بهتر بشناسند و تصمیمهای راهبردی خود را بر اساس شناخت دقیقتری اتخاذ کنند.
گزارش داوُس چین ۲۰۲۶؛ تمرکز بر نوآوری در مقیاس گسترده
نشست داوُس چین برخلاف اجلاس اصلی داوُس در سوئیس، نگاه بلندمدتتری دارد و تمرکز آن بیشتر بر نوآوری، فناوریهای نوظهور و اقتصادهای در حال رشد بهویژه در آسیا است. این نشست که از سال ۲۰۰۷ با همکاری دولت چین برگزار میشود، هر سال به بررسی موضوعاتی میپردازد که میتوانند مسیر اقتصاد جهانی در دهه آینده را تغییر دهند.
اجلاس سال ۲۰۲۶ در شهر دالیان چین برگزار شد و بیش از ۲ هزار نفر از ۹۰ کشور جهان در آن حضور داشتند. در این رویداد، صدها کارآفرین، مقام دولتی، پژوهشگر و متخصص فناوری در دهها نشست تخصصی درباره آینده اقتصاد، ژئوپلیتیک، انرژی و فناوری گفتوگو کردند.
بر اساس گزارش داوُس چین، یکی از مهمترین محورهای این نشست، بررسی نقش نوآوری در افزایش تابآوری اقتصادی کشورها بود. شرکتکنندگان تاکید کردند که اقتصادهای موفق آینده، کشورهایی خواهند بود که بتوانند فناوری را به ابزار افزایش بهرهوری، اشتغال و حل مسائل اجتماعی تبدیل کنند.
سخنرانی نخستوزیر چین؛ ثبات پایه توسعه اقتصادی
یکی از مهمترین بخشهای اجلاس، سخنرانی نخستوزیر چین بود که مفهوم «ثبات» را به عنوان یکی از پایههای اصلی حکمرانی اقتصادی مطرح کرد. او تاکید کرد که پیشبینیپذیری سیاستها، حمایت از بخش خصوصی و ایجاد فضای مناسب برای فعالیت اقتصادی، از عوامل مهم رشد پایدار هستند.
در این سخنرانی، نوآوری به عنوان موتور محرک اقتصاد چین معرفی شد. نخستوزیر چین تاکید کرد که رشد اقتصادی آینده تنها با افزایش تولید حاصل نمیشود، بلکه نیازمند توسعه فناوری، افزایش کیفیت صنایع و تقویت نقش بخش خصوصی است.
چین همچنین بر افزایش مصرف داخلی، توسعه انرژیهای پاک، گسترش همکاریهای بینالمللی و سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه تاکید کرده است. طبق این دیدگاه، بخش خصوصی باید نقش پررنگتری در خلق فناوری و افزایش قدرت رقابتی اقتصاد داشته باشد.
جایگاه فناوری در گزارش داوُس چین
یکی از بخشهای مهم گزارش داوُس چین به فناوریهای نوظهور اختصاص دارد. در این اجلاس تاکید شد که تحول دیجیتال و گذار انرژی دو محور اصلی تغییرات اقتصادی جهان در سالهای آینده خواهند بود.
فناوریهای جدید نه تنها ساختار صنایع را تغییر میدهند، بلکه شیوه مدیریت، تولید، مصرف انرژی و حتی روابط اقتصادی میان کشورها را نیز دگرگون خواهند کرد.
در این نشست، مفهوم «سرمایه طبیعی» مورد توجه قرار گرفت؛ مفهومی که بر هماهنگی میان سرمایهگذاری اقتصادی و حفاظت از محیط زیست تاکید دارد. بر اساس این رویکرد، اقتصاد آینده باید علاوه بر سودآوری، مسئولیت زیستمحیطی نیز داشته باشد.
۱۰ فناوری نوظهور در گزارش داوُس چین
یکی از مهمترین بخشهای گزارش داوُس چین به معرفی فناوریهایی اختصاص داشت که میتوانند در سالهای آینده ساختار اقتصاد، انرژی، پزشکی و امنیت دیجیتال را دگرگون کنند. در این نشست تاکید شد که فناوری زمانی ارزشمند است که بتواند مشکلات واقعی جوامع را حل کند، بهرهوری را افزایش دهد و کیفیت زندگی مردم را بهبود بخشد.
بر اساس مباحث مطرحشده در اجلاس، نوآوریهای آینده تنها به توسعه ابزارهای جدید محدود نمیشوند، بلکه باید همزمان رشد اقتصادی، اشتغالزایی، حفاظت از محیط زیست و افزایش تابآوری کشورها را دنبال کنند.
فناوری ذخیرهسازی هوشمند انرژی
یکی از فناوریهای مطرحشده در گزارش داوُس چین، فناوری Everything-to-Grid Energy است. این فناوری با هدف ایجاد تعادل میان تولید و مصرف برق توسعه یافته است.
در این مدل، انرژی تولیدشده ذخیره میشود و در زمان افزایش مصرف مورد استفاده قرار میگیرد. این فناوری میتواند نقش مهمی در مدیریت شبکههای برق شهری و کاهش فشار بر زیرساختهای انرژی داشته باشد.
استخراج مستقیم لیتیوم
فناوری استخراج مستقیم لیتیوم (Direct Lithium Extraction) یکی دیگر از فناوریهای مهم معرفیشده در اجلاس بود.
در روشهای سنتی، استخراج لیتیوم معمولا زمان زیادی نیاز دارد، اما فناوری جدید امکان استخراج سریعتر و پاکتر این ماده را فراهم میکند. با توجه به افزایش تقاضا برای باتریهای خودروهای برقی و تجهیزات ذخیره انرژی، لیتیوم به یکی از مواد استراتژیک اقتصاد آینده تبدیل شده است.
خنکسازی ساختمانها بدون مصرف برق
یکی دیگر از فناوریهای مورد توجه در گزارش داوُس چین، مواد خنککننده ناشی از تابش آفتاب (Passive Radiative Cooling Material) است.
این فناوری با استفاده از ساختارهای خاص میتواند گرما را به خارج از محیط منتقل کند و نیاز ساختمانها به سیستمهای سرمایشی پرمصرف را کاهش دهد. کارشناسان معتقدند این فناوری در مناطق گرم جهان میتواند به کاهش مصرف انرژی کمک کند.
مقابله با آلودگیهای شیمیایی
فناوری حذف PFASها نیز در این اجلاس مورد توجه قرار گرفت. این فناوری برای پاکسازی مواد آلایندهای به کار میرود که در آب، خاک و محصولات مختلف وجود دارند.
استفاده از روشهای الکتروشیمیایی و فناوریهای پیشرفته میتواند به کاهش آثار زیستمحیطی این مواد و حفاظت از منابع طبیعی کمک کند.
تحول در تولید غذا و دارو
تخمیر دقیق (Precision Fermentation) یکی دیگر از فناوریهایی است که در اجلاس داوُس چین مطرح شد.
این فناوری با استفاده از میکروارگانیسمهای مهندسیشده میتواند در تولید مواد غذایی، داروها و محصولات شیمیایی نقش داشته باشد و وابستگی به روشهای سنتی تولید را کاهش دهد.
پزشکی شخصی و درمانهای نوین
در حوزه پزشکی، فناوریهایی مانند Exosome Drug Delivery و واکسنهای شخصیسازیشده سرطان از جمله موضوعات مهم مطرحشده بودند.
این فناوریها تلاش میکنند درمان بیماریها را بر اساس ویژگیهای ژنتیکی و شرایط اختصاصی هر فرد طراحی کنند. کارشناسان معتقدند این مسیر میتواند آینده پزشکی را متحول کند.
هوش مصنوعی کوانتومی و امنیت اطلاعات
یکی دیگر از محورهای مهم گزارش داوُس چین، توسعه فناوریهای مرتبط با محاسبات کوانتومی و امنیت دادهها بود.
شبکهسازی کوانتومی برای تولید دارو و رمزنگاری مبتنی بر شبکههای ریاضی، از جمله فناوریهایی هستند که برای مواجهه با تهدیدهای آینده دیجیتال توسعه پیدا میکنند.
با گسترش رایانش کوانتومی، حفاظت از اطلاعات حساس به یکی از مهمترین دغدغههای دولتها و شرکتهای بزرگ تبدیل خواهد شد.
هوش مصنوعی و تغییر مدل مدیریت کسبوکارها
یکی از بخشهای کلیدی گزارش داوُس چین به نقش هوش مصنوعی در آینده مدیریت اختصاص داشت. در این اجلاس تاکید شد که هوش مصنوعی نه تنها یک ابزار فناورانه، بلکه یک شریک تصمیمسازی برای مدیران آینده خواهد بود.
بررسیهای ارائهشده نشان میدهد برخی مشاغل مانند تحلیل داده، توسعه نرمافزار، حسابداری و بازاریابی دیجیتال بیشترین تاثیر را از توسعه هوش مصنوعی خواهند پذیرفت.
در مقابل، حوزههایی مانند آموزش، کارآفرینی، درمان و برخی فعالیتهای تخصصی انسانی همچنان نیازمند نقش مستقیم انسان باقی خواهند ماند.
شش مهارت مدیریتی برای عصر هوش مصنوعی
پرسشگری؛ مهمترین ویژگی مدیران آینده
در گزارش داوُس چین تاکید شده است که مدیران موفق آینده باید توانایی پرسیدن سوالهای درست را داشته باشند.
مدیری که دائما درباره بازار، مشتری، فناوری و آینده صنعت خود سوال میکند، فرصتهای جدید را سریعتر شناسایی خواهد کرد.
هوش مصنوعی میتواند در این مسیر به مدیران کمک کند تا مسائل پیچیده را به بخشهای کوچکتر تقسیم کرده و راهکارهای مختلف را بررسی کنند.
استفاده از سرعت هوش مصنوعی
یکی دیگر از مهارتهای ضروری مدیران، توانایی استفاده از سرعت بالای ابزارهای هوش مصنوعی است.
مدیران باید بتوانند با کمک فناوری، روندهای بازار را سریعتر تحلیل کنند، رفتار مشتریان را بشناسند و برای تغییرات آینده آماده شوند.
چرخه تصمیمگیری سریع
یکی از مفاهیم مطرحشده در اجلاس، چرخه OODA بود؛ یعنی مشاهده، تعیین جهت، تصمیمگیری و اقدام.
بر اساس این مدل، سازمانهایی موفق خواهند بود که بتوانند سریعتر از رقبا اطلاعات را تحلیل کرده و تصمیم مناسب بگیرند.
شرکتهایی مانند پلتفرمهای بزرگ فناوری نمونههایی از سازمانهایی معرفی شدند که با تشخیص سریع فرصتها توانستهاند رشد قابل توجهی تجربه کنند.
یادگیری از شکست
در گزارش داوُس چین تاکید شد که سازمانهای نوآور باید امکان شکست کنترلشده را بپذیرند.
بخش مهمی از نوآوری در جهان امروز از آزمایشهای متعدد شکل میگیرد و شرکتها باید بتوانند از تجربههای ناموفق برای اصلاح مسیر استفاده کنند.
استفاده از ذهنهای متنوع
یکی دیگر از مهارتهای مدیریتی آینده، استفاده از دیدگاههای متفاوت است.
بررسیها نشان میدهد تیمهایی که از افراد با تجربهها و نگاههای مختلف تشکیل شدهاند، معمولا تصمیمهای دقیقتری اتخاذ میکنند.
در عصر هوش مصنوعی، ترکیب توانایی انسانی و تحلیل ماشینی میتواند قدرت تصمیمگیری سازمانها را افزایش دهد.
ریسکهای جهانی در گزارش داوُس چین
بخش دیگری از گزارش داوُس چین به بررسی ریسکهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جهان اختصاص داشت. بر اساس نظرسنجی انجامشده از بیش از هزار و سیصد کارآفرین، مقام دولتی و دانشگاهی، بخش قابلتوجهی از کارشناسان معتقدند اقتصاد جهان در سالهای آینده با افزایش نااطمینانی و پیچیدهتر شدن بحرانها مواجه خواهد بود.
در این ارزیابی، تنها بخش کوچکی از پاسخدهندگان شرایط اقتصادی و ژئوپلیتیک جهان را کاملا باثبات ارزیابی کردهاند. در مقابل، بسیاری از کارشناسان بر افزایش ریسکهای مرتبط با تنشهای سیاسی، کاهش رشد اقتصادی، تورم، بحران انرژی و اختلال در زنجیره تامین تاکید داشتهاند.
تغییر ماهیت ریسکهای اقتصادی و ژئوپلیتیک
بر اساس گزارش داوُس چین، رقابت میان قدرتهای بزرگ اقتصادی، شکل جدیدی از روابط بینالمللی را ایجاد کرده است. در این شرایط، موضوعاتی مانند امنیت انرژی، دسترسی به مواد اولیه، فناوریهای پیشرفته و زنجیره تامین کالا بیش از گذشته اهمیت پیدا کردهاند.
کشورها دیگر تنها به دنبال افزایش تجارت نیستند، بلکه تلاش میکنند وابستگیهای پرریسک خود را کاهش دهند و ظرفیت داخلی خود را برای مواجهه با بحرانها افزایش دهند.
در این میان، فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، تراشههای پیشرفته، فناوری کوانتوم، زیستفناوری و فلزات کمیاب به موضوعاتی راهبردی در اقتصاد جهانی تبدیل شدهاند.
هوش مصنوعی و چالشهای آینده جهان
یکی از نگرانیهای مطرحشده در گزارش داوُس چین، تاثیر گسترده هوش مصنوعی بر بازار کار و ساختارهای اقتصادی است.
کارشناسان معتقدند توسعه هوش مصنوعی فرصتهای بزرگی برای افزایش بهرهوری ایجاد میکند، اما همزمان دولتها و شرکتها باید برای تغییر مهارتهای نیروی انسانی و آموزشهای جدید برنامهریزی کنند.
افزایش مصرف برق مراکز داده، نیاز به زیرساختهای دیجیتال و مسائل امنیت سایبری نیز از دیگر چالشهایی هستند که در کنار توسعه فناوری مطرح شدهاند.
بدهی جهانی و فشار بر اقتصادها
یکی دیگر از نگرانیهای مطرحشده در اجلاس، افزایش بدهی دولتها و شرکتها در سطح جهان بود.
رشد بدهی عمومی میتواند توان دولتها برای سرمایهگذاریهای جدید را محدود کند و در صورت افزایش نرخ بهره، فشار بیشتری بر اقتصاد کشورها وارد آورد.
بر همین اساس، سیاستگذاران جهانی تاکید دارند که مدیریت مالی، کنترل تورم و ایجاد رشد پایدار از مهمترین اولویتهای اقتصادی سالهای آینده خواهد بود.
نقش زنان در مدیریت جهانی
یکی از موضوعات مهم مطرحشده در گزارش داوُس چین، بررسی جایگاه زنان در سطوح مدیریتی شرکتها و سازمانهای بزرگ بود.
بررسیهای ارائهشده در این اجلاس نشان میدهد حضور زنان در برخی موقعیتهای مدیریتی طی سالهای اخیر افزایش یافته، اما همچنان فاصله قابل توجهی میان سهم زنان در نیروی کار و حضور آنها در جایگاههای تصمیمگیری کلان وجود دارد.
کارشناسان معتقدند توسعه شبکههای حرفهای، اصلاح فرآیندهای انتخاب مدیران و تغییر نگاه سنتی نسبت به رهبری، از عوامل مهم افزایش حضور زنان در مدیریتهای ارشد است.
در این نشست تاکید شد که استفاده از ظرفیت همه نیروهای متخصص جامعه، یکی از پیششرطهای افزایش بهرهوری اقتصادی کشورها محسوب میشود.
انتقال انرژی و آینده اقتصاد سبز
بخش مهم دیگری از گزارش داوُس چین به آینده انرژی و مسیر گذار به انرژیهای پاک اختصاص داشت.
بر اساس مباحث مطرحشده، افزایش تقاضا برای برق، توسعه مراکز داده، رشد فناوریهای دیجیتال و نیاز صنایع به انرژی پایدار باعث شده موضوع امنیت انرژی اهمیت بیشتری پیدا کند.
در سالهای آینده، کشورهایی موفق خواهند بود که بتوانند میان تامین انرژی، توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست تعادل ایجاد کنند.
چالش کشورهای در حال توسعه در گذار انرژی
یکی از موضوعات مورد تاکید در اجلاس، فاصله میان کشورهای توسعهیافته و کشورهای در حال توسعه در زمینه سرمایهگذاری انرژی پاک بود.
کشورهای پیشرفته با دسترسی بیشتر به منابع مالی و فناوری، سرعت بالاتری در توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دارند؛ در حالی که بسیاری از کشورهای در حال توسعه همچنان با محدودیت سرمایهگذاری، زیرساخت و فناوری مواجه هستند.
بر اساس گزارش داوُس چین، ایجاد ثبات در قوانین، جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه فناوری، سه عامل اصلی موفقیت در مسیر انتقال انرژی محسوب میشوند.
جمعبندی گزارش داوُس چین
در نهایت، گزارش داوُس چین نشان میدهد جهان در حال ورود به دورهای است که در آن فناوری، نوآوری، مدیریت دانش و توانایی سازگاری با تغییرات، مهمترین عوامل موفقیت کشورها و سازمانها خواهند بود.
پیام اصلی این اجلاس آن است که توسعه اقتصادی بدون سرمایهگذاری در دانش، فناوری و نیروی انسانی امکانپذیر نیست.
شرکتکنندگان در این نشست تاکید کردند که کشورها برای موفقیت در اقتصاد آینده باید همزمان چند مسیر را دنبال کنند؛ افزایش بهرهوری، تقویت بخش خصوصی، توسعه فناوری، کاهش ریسکهای اقتصادی و ایجاد تعامل سازنده با جهان.
بر اساس این گزارش، تجربه کشورهایی مانند چین، کرهجنوبی، سنگاپور و دیگر اقتصادهای موفق نشان میدهد انسجام داخلی، برنامهریزی بلندمدت و تمرکز بر توسعه ملی میتواند مسیر رشد پایدار را هموار کند.
گزارش داوُس چین ۲۰۲۶ در نهایت یک پیام روشن دارد: آینده متعلق به کشورها و سازمانهایی است که تغییرات را زودتر تشخیص دهند، یاد بگیرند و برای ساختن فرصتهای جدید اقدام کنند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟