خروج ونزوئلا از اوپک به یکی از موضوعات مهم در تحولات اخیر بازار جهانی نفت تبدیل شده است؛ تصمیمی که در صورت نهایی شدن، علاوه بر اهمیت اقتصادی، می‌تواند از نظر تاریخی نیز برای سازمان کشورهای صادرکننده نفت قابل توجه باشد. به گزارش ثروت فردا، ونزوئلا یکی از پنج کشور بنیان‌گذار اوپک در سال ۱۹۶۰ بود و نقش مهمی در شکل‌گیری این سازمان داشت.
بررسی احتمال خروج ونزوئلا در شرایطی مطرح شده که بازار جهانی نفت با تغییرات مهمی در سمت عرضه و تقاضا، افزایش نقش تولیدکنندگان خارج از اوپک و تحولات ژئوپلیتیکی روبه‌رو است. از این رو، موضوع خروج ونزوئلا از اوپک تنها به میزان تولید نفت این کشور محدود نمی‌شود و می‌تواند بر اعتبار و انسجام این ائتلاف نفتی نیز اثر بگذارد.
انسجام و اعتبار اوپک با خطری جدی روبه‌رو شده است؛
ونزوئلا در فکر خروج از اوپک
سلطه چنددهه‌ای اوپک بر بازارهای جهانی نفت بار دیگر در معرض فرسایش قرار گرفته است؛ چراکه ونزوئلا، یکی از بنیان‌گذاران این سازمان، دومین کشوری است که طی چند ماه اخیر احتمال خروج از این ائتلاف نفتی را بررسی می‌کند. به باور معامله‌گران بازار، تصمیم احتمالی کاراکاس برای خروج از سازمانی که بیش از شش دهه پیش در تأسیس آن نقش داشته، هم‌زمان با چرخش آشکار این کشور به سمت واشنگتن، در کوتاه‌مدت تأثیر چندانی بر عرضه جهانی نفت نخواهد گذاشت.
کسری غفوری: سلطه چنددهه‌ای اوپک بر بازارهای جهانی نفت بار دیگر در معرض فرسایش قرار گرفته است؛ چراکه ونزوئلا، یکی از بنیان‌گذاران این سازمان، دومین کشوری است که طی چند ماه اخیر احتمال خروج از این ائتلاف نفتی را بررسی می‌کند.
به باور معامله‌گران بازار، تصمیم احتمالی کاراکاس برای خروج از سازمانی که بیش از شش دهه پیش در تأسیس آن نقش داشته، هم‌زمان با چرخش آشکار این کشور به سمت واشنگتن، در کوتاه‌مدت تأثیر چندانی بر عرضه جهانی نفت نخواهد گذاشت.
با این حال، به نوشته بلومبرگ، این تصمیم احتمالی که پس از خروج امارات متحده عربی و هم‌زمان با نشانه‌های نارضایتی عراق مطرح می‌شود، تردیدها را درباره توانایی این ائتلاف به رهبری عربستان سعودی برای حفظ انسجام و تأثیرگذاری بر قیمت‌های جهانی نفت دوچندان کرده است. هرگونه واگرایی یا فروپاشی احتمالی در این ساختار، خطر ورود اعضا به رقابت برای جذب مشتری و کسب سهم بیشتر از بازار را افزایش می‌دهد؛ سناریویی که می‌تواند یادآور جنگ قیمتی کوتاه اما مخرب در روزهای نخست همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰ باشد.
حتی در صورت مهار جنگ قیمتی، پیامدهای شکاف عمیق‌تر در سازمان کشورهای صادرکننده نفت در سطح بین‌المللی محسوس باقی خواهد ماند. با تضعیف اوپک، بازارهای جهانی نفت ابزار مدیریت عرضه‌ای را که در زمان ایجاد مازاد عرضه مانع سقوط قیمت‌ها می‌شد، از دست خواهند داد؛ وضعیتی که به افت بیشتر قیمت‌ها و افزایش آسیب‌پذیری صنعت نفت جهان در برابر شوک‌ها می‌انجامد.
علی الریامی، مدیرکل پیشین بازاریابی نفت و گاز در وزارت انرژی عمان، معتقد است انسجام و اعتبار اوپک با خطری جدی روبه‌رو شده و اکنون پرسش کلیدی این است که آیا این تحولات، آغازگر موج گسترده‌تری از خروج اعضا خواهد بود یا خیر؟
نفوذ اوپک و شرکای آن در سال‌های اخیر با رشد چشمگیر رقبایی چون تولیدکنندگان نفت شیل آمریکا، برزیل و گویان رو به فرسایش نهاده است. به موازات این تحولات، پیامدهای درگیری‌های منطقه‌ای، تولیدکنندگان خلیج فارس را ناچار به کاهش تولید کرده و قدرت تنظیم‌گری بازار را به چین در سمت تقاضا و ایالات متحده در سمت عرضه منتقل کرده است؛ روندی که با کاهش قدرت مانور روسیه پس از جنگ اوکراین تشدید شد.
حمد حسین، کارشناس بازار کالا در مؤسسه کپیتال اکونومیکس، بررسی احتمال خروج از سوی ونزوئلا را نشانه دیگری از تضعیف قدرت اوپک می‌داند که می‌تواند نوسانات قیمتی بیشتری در بازار رقم بزند. در کوتاه‌مدت، خروج ونزوئلا به دلیل افت شدید تولید ناشی از سال‌ها بحران اقتصادی و تحریم (که این کشور را از توافق‌های سهمیه‌بندی معاف کرده بود)، تأثیر ملموسی بر توازن بازار نخواهد داشت. با وجود مذاکرات و توافق‌های احتمالی با آمریکا، انتظار نمی‌رود در آینده نزدیک جهش چشمگیری در تولید نفت این کشور رخ دهد، اما ضربه نمادین این تصمیم بر اعتبار و جایگاه اوپک بسیار سهمگین خواهد بود.
در صورتی که ونزوئلا راه امارات را در خروج پیش بگیرد، با حذف این دو کشور، بیش از ۵ میلیون بشکه از ظرفیت تولید روزانه اوپک از کنترل این مجموعه خارج می‌شود که معادل حدود ۱۷ درصد از ظرفیت اعضای اصلی در آغاز سال جاری است. افزون بر این، ونزوئلا دارای بزرگ‌ترین ذخایر نفت جهان است که با ورود غول‌های نفتی آمریکا می‌تواند در دهه‌های آتی روانه بازارها شود.
از نظر تاریخی نیز ونزوئلا مهمترین نقش را در بنیان‌گذاری اوپک در سال ۱۹۶۰ ایفا کرد که حاصل تلاش‌های گسترده خوان پابلو پرز آلفونسو، وزیر نفت وقت این کشور بود. خورخه لئون، رئیس بخش تحلیل ژئوپلیتیک در مؤسسه ریستاد انرژی، تأکید می‌کند که خروج یکی از اعضای بنیان‌گذار، ضربه‌ای سنگین به جایگاه اوپک وارد خواهد کرد.
تصمیم احتمالی ونزوئلا اتفاقی مجزا نیست. ابوظبی در اواخر آوریل، پس از سال‌ها اختلاف بر سر محدودیت‌های سهمیه‌بندی که مانع بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید تولیدش می‌شد، خروج خود را علنی کرد. پیش از آن نیز چهار کشور دیگر طی یک دهه گذشته از اوپک خارج شده بودند که خروج جنجالی آنگولا در سال ۲۰۲۴ نمونه بارز آن بود. عراق نیز پس از تصمیم امارات هشدار داده و اعلام کرده است در صورت عدم افزایش سقف تولید در ارزیابی‌های جاری، خروج از اوپک را مدنظر قرار خواهد داد.
پیش‌بینی نهادهایی چون آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که با بازگشت کامل جریان نفت منطقه، بازارهای جهانی نفت مجدداً با مازاد عرضه مواجه خواهند شد و حتی احتمال اشباع بازار در سال ۲۰۲۷وجود دارد. هنینگ گلوستین، مدیر بخش انرژی در گروه اوراسیا، معتقد است اوپک وارد مسیری شده که در برابر دگرگونی‌های ژئوپلیتیکی بازار، چشم‌انداز روشنی ندارد؛ زیرا افت تعداد اعضا و کاهش سهم تولید به معنای تضعیف موقعیت انحصاری این کارتل در بازارهای جهانی است.
در چنین شرایطی، اگر ائتلاف اوپک‌پلاس برای ایجاد ثبات ناچار به کاهش بیشتر تولید شود، بار اصلی این تصمیم بر دوش عربستان خواهد بود؛ درحالی‌که تمایل ریاض برای ایفای این نقش همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد./
استخراج شده از گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد.
خروج ونزوئلا از اوپک و اهمیت تاریخی آن
به گزارش ثروت فردا، خروج ونزوئلا از اوپک از نظر تاریخی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا ونزوئلا یکی از پنج کشور بنیان‌گذار این سازمان در سال ۱۹۶۰ بوده است. ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا در کنفرانس بغداد برای ایجاد اوپک گرد هم آمدند.
به همین دلیل، احتمال خروج یکی از کشورهای مؤسس می‌تواند فراتر از یک تغییر عضویت معمولی تلقی شود. چنین تصمیمی ممکن است در محاسبات اعضای دیگر نیز اثرگذار باشد و بحث درباره آینده ساختار اوپک و میزان قدرت آن در بازار جهانی نفت را افزایش دهد.
خروج ونزوئلا از اوپک و بازار جهانی نفت
خروج ونزوئلا از اوپک لزوماً به معنای ایجاد یک شوک فوری در عرضه جهانی نفت نیست. اهمیت اصلی این اتفاق می‌تواند در پیام سیاسی و ساختاری آن برای سازمان باشد.
بازار نفت تنها بر اساس میزان تولید یک کشور حرکت نمی‌کند و عواملی مانند ظرفیت مازاد تولید، سطح تقاضای جهانی، ذخایر تجاری، سیاست‌های تولیدکنندگان بزرگ و تحولات ژئوپلیتیکی نیز بر قیمت‌ها اثر دارند.
با این حال، هرچه تعداد اعضای یک ائتلاف تولیدکننده کمتر شود، هماهنگی میان اعضا و توانایی آن برای مدیریت عرضه نیز می‌تواند با چالش بیشتری روبه‌رو شود. از این منظر، خروج ونزوئلا از اوپک می‌تواند توجه معامله‌گران نفت را به آینده سیاست تولید این سازمان افزایش دهد.
خروج ونزوئلا از اوپک و آینده انسجام سازمان
یکی از مهمترین پرسش‌ها پس از مطرح شدن احتمال خروج ونزوئلا از اوپک این است که آیا این تصمیم به یک اتفاق منفرد محدود می‌شود یا می‌تواند انگیزه کشورهای دیگر برای بازنگری در عضویت خود را افزایش دهد.
اوپک از زمان تأسیس در سال ۱۹۶۰ با هدف هماهنگی سیاست‌های نفتی کشورهای عضو و کمک به ثبات بازار شکل گرفت. منابع رسمی اوپک نیز بر نقش این سازمان در همکاری میان کشورهای تولیدکننده و ثبات بازار نفت تأکید دارند.
بنابراین، هرگونه کاهش در تعداد اعضا یا کاهش سهم تولید تحت هماهنگی سازمان می‌تواند بحث درباره میزان نفوذ آینده اوپک را جدی‌تر کند.
چشم‌انداز بازار نفت
در کوتاه‌مدت، واکنش بازار به خروج ونزوئلا از اوپک بیش از هر چیز به وضعیت واقعی تولید نفت این کشور و سیاست‌های آینده آن بستگی خواهد داشت. اگر تولید ونزوئلا تغییر محسوسی نکند، اثر مستقیم خروج بر توازن عرضه ممکن است محدود باشد.
در مقابل، اگر خروج با افزایش سرمایه‌گذاری و رشد تولید نفت ونزوئلا همراه شود، در بلندمدت می‌تواند بر عرضه جهانی اثر بیشتری بگذارد. از این رو، سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ونزوئلا و نحوه همکاری این کشور با شرکت‌های بین‌المللی نیز از متغیرهای مهم برای رصد بازار خواهد بود.
در مجموع، خروج ونزوئلا از اوپک را می‌توان هم یک تحول مرتبط با سیاست نفتی ونزوئلا و هم آزمونی برای انسجام یکی از مهمترین نهادهای بازار جهانی نفت دانست.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟