سرمایه‌گذاری معدن یکی از محورهایی است که می‌تواند در افزایش ظرفیت تولید، توسعه اکتشافات و ایجاد ارزش افزوده در اقتصاد ایران نقش داشته باشد. به گزارش ثروت فردا، در شرایطی که بخش معدن با ذخایر و ظرفیت‌های بالقوه قابل توجهی روبه‌رو است، ایجاد محیط مناسب برای جذب سرمایه می‌تواند زمینه ورود منابع مالی و فناوری به این بخش را فراهم کند.
اهمیت این موضوع در پنجمین جشنواره ایما نیز مورد تأکید قرار گرفت؛ جایی که پروفسور سید کاظم اورعی، عضو هیات علمی دانشگاه استرلینگ انگلیس، ریشه بخشی از مشکلات معدن ایران را در ساختار سیاست‌گذاری و بی‌ثباتی محیط اقتصادی دانست.
پروفسور اورعی، عضو هیات علمی دانشگاه استرلینگ انگلیس در پنجمین جشنواره ایما مطرح کرد:
راز خروج اقتصاد ایران از رکود سرمایه‌گذاری در معدن است؛ تغییر پارادایم از «منابع‌محوری» به «اقتصادمحوری»
پروفسور سید کاظم اورعی عضو هیات علمی دانشگاه استرلینگ انگلیس در پنجمین جشنواره ایما تأکید کرد که ریشه عقب‌ماندگی سهم معدن در اقتصاد ایران، نه در کمبود ذخایر است و نه ضعف دانش فنی، بلکه باید آن را در ساختار سیاست‌گذاری و محیط بی‌ثبات اقتصادی جست‌وجو کرد. او با اشاره به فاصله معنادار میان ظرفیت‌های بالقوه معدنی و وضعیت فعلی، تصریح کرد که برای تبدیل این بخش به پیشران توسعه، تغییر پارادایم از نگاه صرفاً «منابع‌محور» به «اقتصاد‌محور» یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.
به گفته اورعی، ماهیت بلندمدت و پرریسک فعالیت‌های معدنی، بزرگ‌ترین سد راه جذب سرمایه است. در اقتصادی که دچار نوسانات و عدم‌قطعیت است، سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های با بازدهی کوتاه‌مدت فرار می‌کنند؛ بنابراین، مشکل معدن «بی‌علاقگی جامعه» نیست، چرا که وجود ۷ هزار معدن فعال نشان می‌دهد بخش خصوصی همواره پای کار بوده، اما شرایط کلان اقتصادی او را به احتیاط واداشته است.
این استاد دانشگاه، «امنیت سرمایه‌گذاری» را پیش‌شرط اصلی توسعه می‌داند و هشدار می‌دهد که آنچه امروز به‌عنوان رشد معدنی در کشور دیده می‌شود، اغلب تداوم بهره‌برداری از ذخایر قدیمی است، نه توسعه واقعی. برخلاف کشورهای موفق معدنی نظیر استرالیا و کانادا که با اکتشافات مستمر و زیرساخت‌های پایدار حرکت می‌کنند، در ایران خلأ سیاست‌گذاری جسورانه برای شناسایی ذخایر جدید و ایجاد اطمینان نسبت به ثبات قوانین به شدت احساس می‌شود.
اورعی در پایان تأکید کرد که نقش دولت باید از «مداخله‌گر» به «تسهیل‌گر» تغییر کند. اصلاح مقررات، تضمین حقوق مالکانه و ایجاد فضایی قابل‌پیش‌بینی، تنها ابزارهای لازم برای شکوفایی این بخش هستند.
به اعتقاد وی، اگر دولت از مداخلات غیرضروری فاصله بگیرد و بستر امنیت سرمایه را فراهم کند، معدن پتانسیل آن را دارد که از یک ظرفیت بالقوه، به یکی از موتورهای اصلی رشد اقتصادی ایران تبدیل شود.
استخراج شده از گزارشات روابط عمومی مرکز نوآوری ایمینو.
سرمایه‌گذاری معدن و اهمیت ثبات اقتصادی
به گزارش ثروت فردا، سرمایه‌گذاری معدن به دلیل دوره طولانی بازگشت سرمایه، بیش از بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی به ثبات قوانین و امکان پیش‌بینی شرایط آینده وابسته است. سرمایه‌گذار در پروژه معدنی باید بتواند درباره هزینه‌های اکتشاف، توسعه زیرساخت، استخراج، فرآوری و بازار فروش چشم‌انداز قابل اتکایی داشته باشد.
در چنین شرایطی، کاهش نااطمینانی اقتصادی می‌تواند یکی از عوامل مؤثر بر تصمیم سرمایه‌گذاران باشد. هرچه محیط فعالیت اقتصادی قابل پیش‌بینی‌تر باشد، امکان برنامه‌ریزی برای پروژه‌های بلندمدت نیز افزایش پیدا می‌کند.
سرمایه‌گذاری معدن و توسعه اکتشافات
یکی از محورهای مهم در سرمایه‌گذاری معدن، توسعه فعالیت‌های اکتشافی است. اکتشاف می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره ذخایر جدید در اختیار فعالان اقتصادی قرار دهد و زمینه تعریف پروژه‌های جدید معدنی را فراهم کند.
در سطح جهانی نیز داده‌های معدنی و اطلاعات مربوط به ذخایر، تولید، تجارت و مواد معدنی اهمیت زیادی برای تصمیم‌گیری‌های اقتصادی دارند. برای نمونه، سازمان زمین‌شناسی آمریکا در گزارش سال ۲۰۲۶ خود داده‌های مربوط به بیش از ۹۰ ماده معدنی و وضعیت تولید، منابع و بازار آنها را بررسی کرده است.
سرمایه‌گذاری معدن و فناوری
ورود فناوری‌های جدید نیز می‌تواند هزینه و ریسک برخی فعالیت‌های معدنی را کاهش دهد. فناوری‌های اکتشافی، سامانه‌های مدیریت داده، تجهیزات هوشمند، اتوماسیون و روش‌های نوین فرآوری از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند بهره‌وری پروژه‌های معدنی را افزایش دهند.
از این منظر، سرمایه‌گذاری معدن تنها به تأمین منابع مالی برای استخراج محدود نمی‌شود و می‌تواند سرمایه‌گذاری در فناوری، زیرساخت، فرآوری و توسعه زنجیره ارزش را نیز دربرگیرد.
امنیت سرمایه‌گذاری در بخش معدن
امنیت سرمایه‌گذاری یکی از موضوعات کلیدی مطرح‌شده در سخنان پروفسور اورعی است. پروژه‌های معدنی معمولاً به منابع مالی قابل توجه و افق زمانی طولانی نیاز دارند؛ بنابراین تغییرات ناگهانی در مقررات یا سیاست‌های اقتصادی می‌تواند بر محاسبات سرمایه‌گذار اثر بگذارد.
ایجاد چارچوب‌های شفاف برای حقوق مالکانه، مجوزها، فعالیت‌های اکتشافی و بهره‌برداری می‌تواند به افزایش پیش‌بینی‌پذیری کمک کند. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری معدن می‌تواند از مرحله بهره‌برداری از ذخایر موجود به سمت توسعه اکتشاف و ایجاد ظرفیت‌های جدید حرکت کند.
نقش دولت در سرمایه‌گذاری معدن
یکی از نکات مهم مطرح‌شده در خبر، تغییر نقش دولت از «مداخله‌گر» به «تسهیل‌گر» است. بر این اساس، دولت می‌تواند با اصلاح مقررات، کاهش موانع اداری و فراهم کردن زیرساخت‌های لازم، شرایط فعالیت بخش خصوصی را بهبود دهد.
این رویکرد می‌تواند به‌ویژه برای پروژه‌هایی که نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه بالا هستند اهمیت داشته باشد. در کنار این موضوع، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انرژی و فرآوری نیز می‌تواند بر جذابیت اقتصادی پروژه‌های معدنی تأثیرگذار باشد.
سرمایه‌گذاری معدن و تجربه جهانی
تجربه کشورهای معدنی نشان می‌دهد که توسعه این بخش تنها به وجود ذخایر طبیعی وابسته نیست. کیفیت سیاست‌گذاری، زیرساخت، فناوری، دسترسی به بازار و نحوه مدیریت آثار اجتماعی و زیست‌محیطی نیز در عملکرد بخش معدن اهمیت دارد.
بانک جهانی نیز در چارچوب «استخراج هوشمند اقلیمی» بر توسعه پایدار زنجیره معدن و ایجاد منافع اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی در کشورهای دارای منابع معدنی تأکید می‌کند.
چشم‌انداز سرمایه‌گذاری معدن در ایران
با توجه به مباحث مطرح‌شده در پنجمین جشنواره ایما، آینده سرمایه‌گذاری معدن در ایران تا حد زیادی به نحوه مواجهه با ریسک‌های اقتصادی و سیاست‌گذاری بستگی دارد. افزایش اطمینان سرمایه‌گذاران، توسعه اکتشافات، استفاده از فناوری‌های جدید و حرکت به سمت فرآوری می‌تواند ظرفیت بیشتری برای ایجاد ارزش افزوده در این بخش ایجاد کند.
از سوی دیگر، توسعه بخش معدن زمانی می‌تواند اثر اقتصادی گسترده‌تری داشته باشد که ارتباط آن با صنایع پایین‌دستی، فناوری، اشتغال و صادرات نیز تقویت شود. در این صورت، معدن می‌تواند از یک فعالیت صرفاً استخراجی فاصله گرفته و به بخشی از زنجیره تولید و رشد اقتصادی تبدیل شود.
جمع‌بندی؛ آینده سرمایه‌گذاری معدن در ایران
در مجموع، سرمایه‌گذاری معدن یکی از موضوعات مهم در مسیر توسعه بخش معدن ایران است. همان‌طور که در سخنان پروفسور اورعی نیز مطرح شد، برخورداری از ذخایر معدنی به‌تنهایی برای تبدیل معدن به موتور رشد اقتصادی کافی نیست و محیط مناسب برای سرمایه‌گذاری، ثبات مقررات و امنیت سرمایه نیز اهمیت دارد.
تغییر رویکرد از منابع‌محوری به اقتصادمحوری می‌تواند به معنای توجه همزمان به ذخایر، سرمایه، فناوری، زیرساخت و بازار باشد. در چنین شرایطی، ایجاد فضای مناسب برای سرمایه‌گذاری بلندمدت می‌تواند زمینه توسعه اکتشافات و افزایش بهره‌وری معادن را فراهم کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟