توربافی در بندرانزلی یکی از حرفه‌های قدیمی مرتبط با زندگی صیادان در سواحل گیلان است که در گذشته علاوه بر تأمین بخشی از نیازهای صیادی، برای تعدادی از بانوان نیز فرصت درآمدزایی در خانه فراهم می‌کرد. به گزارش ثروت فردا، با افزایش هزینه ادوات صیادی، دشواری کار و تغییر روش تولید تور، این حرفه سنتی با کاهش نیروی انسانی و کم‌شدن علاقه نسل جدید مواجه شده است.
گزارش پیش‌رو به وضعیت توربافی در بندرانزلی، نقش بانوان و افراد ماهر در تعمیر تور، شیوه تأمین تورهای صیادی و تأثیر افزایش قیمت این تجهیزات بر هزینه‌های صیادان می‌پردازد.
توربافی در بندرانزلی، حرفه‌ای قدیمی که در سایه گرانی و سختی ِکار رو به فراموشی است
رئیس اتحادیه صنف ماهی‌فروشان و لوازم صید و صیادی بندرانزلی با اشاره به تغییر شیوه تأمین و تعمیر تورهای صیادی، گفت: توربافیِ سنتی که سال‌ها بخشی از فعالیت صیادان همچنین بانوان در منازل بود، امروز تقریباً از بین رفته و نسل جدید تمایل چندانی به ادامه این حرفه ندارد.
محسن راوش در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: در گذشته؛ بسیاری از بانوان در منازل خود با هدف کسب درآمد و یا کمک به همسران صیادشان به توربافی مشغول بودند، اما به مرور زمان از تعداد این افراد به دلیل کهولت سن و یا فوت بسیار کاسته شده و بانوان جوان نیز به دلیل سختی کار، استقبال چندانی از آن نکردند.
وی با بیان اینکه توربافی و تعمیر تور از مشاغل سختی است که به چشم و کمر آسیب می‌رساند و همین مسئله موجب شده نسل جدید استقبال زیادی از این حرفه که با شغل صیادی عجین است، نداشته باشند، افزود: بسیاری از زنانی که در گذشته برای کمک به اقتصاد خانواده این کار را انجام می‌دادند نیز به دلیل سختی آن، حرفه خود را به فرزندانشان آموزش ندادند.
راوش با تاکید بر اینکه با این حال، هنوز برخی بانوان برای کسب درآمد در منازل خود به تعمیر و وصله‌کردن تورهای صیادی مشغول هستند، گفت: در زبان محلی به این افراد «دام‌پُشت‌زَن» گفته می‌شود.
وی افزود: این بانوان در حد توان توربافی کرده و علاوه بر آن؛ وصله و تعمیر قسمت‌های آسیب‌دیده تور را انجام می‌دهند، چرا که بخش اصلی بافت تور به صورت کارخانه‌ای انجام می‌شود.
رئیس اتحادیه صنف ماهی‌فروشان و لوازم صید و صیادی بندرانزلی با بیان اینکه بخش عمده تورهای مورد استفاده صیادان امروزه به صورت کارخانه‌ای تولید می‌شود، تصریح کرد: بخشی از این تورها وارداتی است و بخشی نیز در داخل کشور تولید می‌شود. در این زمینه یک شرکت تولیدکننده در زاهدان فعالیت دارد و تورهای تولیدشده از این طریق به شهرهای ساحلی از جمله بندرانزلی عرضه می‌شود.
وی افزود: تورهای چینی نیز وارد بازار می‌شوند و برخی صیادان دام‌گستر از تورهای وارداتی استفاده می‌کنند، اما تورهای تولید داخل، به‌ویژه تورهای مورد استفاده در پره‌های صیادی که در زاهدان تولید می‌شود، ضخامت و استحکام بیشتری دارند و امکان استفاده چندساله از آنها وجود دارد.
راوش تصریح کرد: تورهای کیلکا نیز شرایط متفاوتی دارند و باید دارای چشمه‌های بسیار ریز باشند. تولیدکنندگان داخلی می‌توانند این تورها را متناسب با نیاز هر شهرستان و یا طبق سفارش صیادان تولید و عرضه کنند.
رئیس اتحادیه صنف ماهی‌فروشان و لوازم صید و صیادی بندرانزلی همچنین به نقش «چینیک‌چی‌ها» در صنعت صیادی اشاره و اظهار کرد: در مناطق ساحلی، افرادی هستند که در زمینه بافت، اتصال و تعمیر تورهای صیادی مهارت دارند و در اصطلاح محلی به آنها «چینیک‌چی» گفته می‌شود که یک نفر به عنوان «سر چینیک‌چی» نیز علاوه بر انجام این کارها؛ بر فعالیت آنها همچنین عیار و درستی دوخت و دوز تورها نظارت دارد.
راوش گفت: تورهایی که در کارخانه تولید می‌شوند، در ابعاد مختلف در اختیار صیادان قرار می‌گیرند و افراد ماهر می‌توانند این قطعات را با نخ‌های مشخص به یکدیگر متصل کنند و تورهای بزرگی حتی به طول یک کیلومتر برای استفاده در پره‌های صیادی آماده کنند.
وی با اشاره به فعالیت شرکت‌های عرضه‌کننده تور در شهرستان بندرانزلی گفت: حدود ۱۵ شرکت واردکننده تور در اتحادیه ثبت شده و دارای پروانه کسب هستند. این شرکت‌ها در واقع واسطه میان صیادان و شرکت‌های تولیدکننده تور هستند و سرمایه قابل توجهی برای خرید و عرضه این ادوات اختصاص می‌دهند.
راوش ادامه داد: بسیاری از صیادان توان خرید نقدی تور و سایر ادوات صیادی را ندارند و به همین دلیل شرکت‌ها، تجهیزات مورد نیاز آنها را به صورت چکی، سفته‌ای یا مدت‌دار در اختیارشان قرار می‌دهند تا صیادان پس از آغاز فصل صید و فروش ماهی، هزینه آن را پرداخت کنند.
وی افزایش قیمت ادوات صیادی را یکی از مشکلات جدی شرکت‌های تعاونی پره و صیادان دانست و گفت: سال گذشته هر کیلو تور حدود یک میلیون تومان قیمت داشت، اما امسال قیمت آن به حدود دو میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است.
رئیس اتحادیه صنف ماهی‌فروشان و لوازم صید و صیادی بندرانزلی افزود: صیادان معمولاً تور را در حجم‌های بسیار بالا خریداری می‌کنند و خرید یک یا دو کیلو برای آنها معنا ندارد؛ برخی صیادان حداقل یک تن تور نیاز دارند و در پره‌های صیادی ممکن است حدود هفت تن تور مورد نیاز باشد.
راوش با بیان اینکه تورهای صیادی در جریان فعالیت صید آسیب می‌بینند، تصریح کرد: صیاد در چرخه صید با باد، باران و شرایط نامساعد دریا مواجه است و تورها نیز در جریان کار آسیب می‌بینند، اما هزینه این آسیب و جایگزینی تور بر عهده خود صیاد است.
وی ادامه داد: مردم هنگام خرید ماهی بیشتر قیمت خود ماهی را می‌بینند و کمتر به زیرساخت و هزینه‌هایی که برای صید صرف می‌شود توجه دارند، در حالی که افزایش هزینه ادوات صیادی مستقیماً بر اقتصاد صیاد و در نهایت بر قیمت تمام‌شده ماهی اثر می‌گذارد.
راوش گفت: وقتی صیاد توان پرداخت نقدی هزینه تور ندارد، فروشنده ممکن است برای فروش مدت‌دار قیمت بیشتری تعیین کند؛ برای مثال اگر خرید نقدی با یک قیمت انجام شود، در صورت پرداخت سه یا چهارماهه قیمت بالاتری برای صیاد محاسبه می‌شود و در نهایت این هزینه اضافی را خود صیاد پرداخت می‌کند.
وی با اشاره به حمایت‌های گذشته شیلات از صیادان تاکید کرد: در سال‌های گذشته، شیلات برای پره‌های صیادی که مجوز فعالیت صادر می‌کرد، بخشی از ادوات مورد نیاز را به صورت تعاونی و اقساطی تأمین می‌کرد و حتی در زمینه خرید نیز مشارکت داشت، اما چندین سال است که به دلیل مشکلات اقتصادی، شیلات از این چرخه کنار رفته و تأمین ادوات به بخش خصوصی واگذار شده است.
رئیس اتحادیه صنف ماهی‌فروشان و لوازم صید و صیادی بندرانزلی تصریح کرد: شیلات به عنوان متولی جامعه صیادی می‌تواند با ارائه تسهیلات کم‌بهره و حمایت از تأمین ادوات، بخشی از فشار اقتصادی واردشده بر صیادان شرکت‌های تعاونی پره را کاهش دهد تا آنها برای تأمین تجهیزات مورد نیاز خود مجبور به استفاده از تسهیلات و خریدهای گران‌قیمت بازار نشوند.
گیلان (ایسنا)
توربافی در بندرانزلی و میراث صیادان
به گزارش ثروت فردا، توربافی در بندرانزلی تنها یک فعالیت فنی برای آماده‌سازی ابزار صید نیست، بلکه بخشی از مهارت‌های سنتی شکل‌گرفته در جوامع ساحلی محسوب می‌شود. تجربه افرادی که سال‌ها با تورهای صیادی کار کرده‌اند، به شناخت نوع نخ، نحوه اتصال قطعات و تعمیر قسمت‌های آسیب‌دیده وابسته است.
در چنین شرایطی، کاهش تعداد افراد ماهر می‌تواند انتقال این تجربه از یک نسل به نسل دیگر را دشوار کند. بخشی از این مهارت‌ها نیز به دلیل ماهیت دستی و زمان‌بر بودن کار، با تغییر روش تولید تورها و استفاده گسترده‌تر از محصولات کارخانه‌ای، کاربرد گذشته خود را از دست داده‌اند.
توربافی در بندرانزلی؛ از خانه‌ها تا تولید کارخانه‌ای
توربافی در بندرانزلی در گذشته بیشتر با فعالیت دستی و خانگی گره خورده بود، اما امروز بخش قابل توجهی از فرآیند تولید تور به کارخانه‌ها منتقل شده است. این تغییر باعث شده فعالیت افراد محلی بیشتر به تعمیر، وصله‌کاری، اتصال قطعات و آماده‌سازی تور برای استفاده در عملیات صید محدود شود.
با این حال، مهارت‌های فنی همچنان در بخش‌هایی از زنجیره صیادی اهمیت دارد. تورهای کارخانه‌ای پس از تولید ممکن است به اتصال قطعات، تنظیم ابعاد یا تعمیر نیاز داشته باشند و در این مرحله افراد باتجربه می‌توانند نقش مهمی در آماده‌سازی تجهیزات داشته باشند.
هزینه تور و فشار اقتصادی بر صیادان
افزایش هزینه تجهیزات، یکی از عوامل مؤثر بر اقتصاد فعالیت‌های صیادی است. تور تنها یکی از اقلام مورد استفاده صیادان محسوب می‌شود و در کنار آن، هزینه‌های مربوط به نگهداری تجهیزات، تعمیرات و سایر ملزومات نیز وجود دارد.
در چنین شرایطی، تغییر قیمت تور می‌تواند برای تعاونی‌های پره و صیادانی که نیاز به خرید حجم زیادی از این تجهیزات دارند، اهمیت بیشتری داشته باشد. به همین دلیل، توربافی در بندرانزلی را نمی‌توان جدا از وضعیت اقتصادی زنجیره صید و تأمین تجهیزات بررسی کرد.
آینده توربافی در بندرانزلی
آینده توربافی در بندرانزلی به میزان زیادی به حفظ مهارت‌های سنتی، شرایط اقتصادی صیادان و نحوه تأمین تجهیزات وابسته است. در صورتی که تعداد افراد دارای مهارت در زمینه تعمیر و آماده‌سازی تور کاهش پیدا کند، بخشی از دانش فنی محلی نیز ممکن است به مرور کمتر منتقل شود.
از سوی دیگر، ادامه فعالیت این حرفه در کنار تولید کارخانه‌ای می‌تواند به شکل تخصصی‌تری دنبال شود. آموزش مهارت‌های تعمیر تور، حمایت از فعالان این حوزه و ایجاد شرایط مناسب برای انتقال تجربه به افراد جوان، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند در حفظ بخشی از این مهارت سنتی مؤثر باشد.
حفظ توربافی در بندرانزلی در کنار توسعه روش‌های نوین تولید و تعمیر تور، می‌تواند به انتقال تجربه میان نسل‌های مختلف کمک کند. توجه به آموزش نیروهای جوان و استفاده از تجربه افراد قدیمی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به تداوم این حرفه در جامعه صیادی منطقه کمک کند.
حمایت از صیادان و حفظ مشاغل سنتی
حفظ توربافی در بندرانزلی تنها به معنای نگهداری یک حرفه قدیمی نیست؛ این مهارت با بخشی از زنجیره تأمین تجهیزات صیادی ارتباط دارد. کاهش هزینه‌های تأمین تجهیزات، دسترسی بهتر به تسهیلات و توجه به آموزش مهارت‌های فنی می‌تواند به استمرار فعالیت افراد متخصص در این حوزه کمک کند.
در کنار حمایت اقتصادی از صیادان، ثبت و انتقال دانش افرادی که سال‌ها در زمینه بافت، اتصال و تعمیر تور فعالیت کرده‌اند نیز اهمیت دارد. این موضوع می‌تواند از حذف تدریجی مهارت‌هایی جلوگیری کند که بخشی از سابقه مشاغل ساحلی بندرانزلی را تشکیل داده‌اند.
آینده توربافی در بندرانزلی
آینده توربافی در بندرانزلی به شرایط اقتصادی صیادان، هزینه تجهیزات و میزان استقبال نسل جدید از این حرفه وابسته است. حفظ مهارت‌های سنتی و انتقال تجربه افراد فعال در این حوزه می‌تواند به تداوم بخشی از دانش فنی مرتبط با صیادی کمک کند.
در کنار تولید کارخانه‌ای، همچنان تعمیر، وصله و اتصال تورها به نیروی ماهر نیاز دارد. به همین دلیل، توربافی در بندرانزلی می‌تواند در قالب فعالیت‌های تخصصی‌تر نیز ادامه پیدا کند و بخشی از نیاز صیادان به خدمات تعمیر و آماده‌سازی تور را پوشش دهد.
نقش آموزش در حفظ توربافی در بندرانزلی
آموزش مهارت‌های مرتبط با تور می‌تواند یکی از راه‌های انتقال تجربه میان نسل‌های مختلف باشد. آشنایی جوانان با شیوه‌های تعمیر، وصله و اتصال تورها، امکان حفظ بخشی از مهارت‌هایی را فراهم می‌کند که در گذشته در میان خانواده‌های صیاد رواج بیشتری داشت.
در این میان، توربافی در بندرانزلی علاوه بر جنبه اقتصادی، بخشی از میراث شغلی مناطق ساحلی گیلان محسوب می‌شود. ثبت تجربه افراد ماهر و آموزش اصول این حرفه می‌تواند از فراموش‌شدن تدریجی این مهارت جلوگیری کند.
جمع‌بندی
توربافی در بندرانزلی در سال‌های اخیر تحت تأثیر تغییر شیوه تولید تور، افزایش هزینه تجهیزات و کاهش ورود نسل جدید به این حرفه قرار گرفته است. بخش‌هایی از این فعالیت همچنان توسط افراد باتجربه انجام می‌شود، اما ادامه آن به شرایط اقتصادی صیادان و بازار تجهیزات وابسته است.
حمایت از فعالان این حوزه، تسهیل دسترسی صیادان به تجهیزات و توجه به آموزش مهارت‌های فنی می‌تواند به استمرار این فعالیت کمک کند. همچنین انتقال تجربه افراد قدیمی، برای حفظ دانش مرتبط با توربافی در بندرانزلی اهمیت دارد.
با توجه به ارتباط مستقیم تور با فعالیت صیادی، حفظ نیروهای ماهر در زمینه تعمیر و آماده‌سازی تجهیزات می‌تواند بخشی از نیازهای این جامعه ساحلی را تأمین کند. در چنین شرایطی، توجه هم‌زمان به اقتصاد صیادان و حفظ مهارت‌های سنتی می‌تواند مسیر ادامه فعالیت توربافی در بندرانزلی را هموارتر کند.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟