پلها زیر آتش جنگ طی روزهای اخیر به یکی از مهمترین محورهای اخبار منطقه تبدیل شده است.
حملات آمریکا به ایران طی روزهای اخیر با هدف قرار دادن برخی مناطق جنوبی و زیرساختهای حیاتی ادامه یافته و در مقابل، واکنشهای نظامی ایران نیز ابعاد تازهای پیدا کرده است.
ثروت فردا: حملات آمریکا طی ۷۲ ساعت گذشته به مناطق جنوبی و خط ساحلی ایران ادامه یافت و متقابلا با حملات متقابل و آتش سنگین علیه پایگاههای آمریکا در منطقه بهویژه در اردن و بحرین و کویت مواجه شد.
حملات آمریکا به ایران و هدف قرار گرفتن پلها
چنین به نظر میرسد که ارزیابی ترامپ و حلقه تصمیمگیرندگان و مشاوران اکنون این است که با کشاندن درگیری به مرحله جدید که در آن ضربه به زیرساختها از جمله پل و جاده میتواند وقوع سناریوی حمله زمینی و تصرف یکی از جزایر ایرانی را در پی داشته باشد. با این حال این سناریو از مدتها قبل هم مدنظر آمریکا بوده، ولی پاسخ متقابل ایران و احتمال گسترش آن به تنگه بابالمندب و بهویژه خطر تلفات نیروهای آمریکایی در روی زمین مانع از اجرای آن شده است.
پلها زیر آتش جنگ در جنوب کشور
در این ارتباط، روز پنجشنبه و جمعه حملات آمریکا مناطقی از جنوب و بخشی از زیرساختهای حیاتی را هدف قرار داد. استانداری هرمزگان اعلام کرد که در حملات آمریکا به این استان و شهرستان خمیر دو نفر شهید و چهار نفر مجروح شدند. بنا به بیانیه این استانداری پل کهورستان و پل گریوه از جمله محورهای ارتباطی استان بوده که مورد اصابت قرار گرفتهاند.
جاده بندرعباس به خمیر و لار کاملا مسدود بوده و جاده کشار به کهورستان نیز مسدود شده است. ایستگاه انشعاب راهآهن بندرعباس نیز طی روزهای گذشته هدف حمله دشمن قرار گرفته است. شهر بستان در استان خوزستان، یک نقطه از بخش ویسیان شهرستان چگنی استان لرستان و همچنین بوشهر نیز مورد حمله هوایی آمریکا قرار گرفته است.
همچنین خبرنگار صداوسیما از ایرانشهر از حمله به فرودگاه این شهر خبر داد و گزارش کرد که یک نفر در حمله به این فرودگاه زخمی شده است. بنا به گزارش فارس، در پی این حمله به تأسیسات برق و مخزن سوخت فرودگاه ایرانشهر خساراتی وارد شده است.
رسانهها بامداد جمعه خبر دادند که چند فروند موشک به پایگاه هوایی و پایگاه دریایی بوشهر اصابت کرده است. در ادامه این تحولات، رسانههای داخلی گزارش دادند که حوالی بندرلنگه هدف حملات آمریکا قرار گرفته و استانداری هرمزگان نیز وقوع این حمله را تأیید کرد. همچنین، در جریان حملات اخیر آمریکا، برج مراقبت دریایی چابهار برای سومین بار در یک هفته اخیر مورد حمله قرار گرفت.
پیامدهای حملات آمریکا به ایران برای زیرساختها
حملات آمریکا به ایران و آسیب به برخی زیرساختهای ارتباطی، نگرانیها درباره تأثیرات بلندمدت این درگیری بر شبکه حملونقل و خدمات عمومی را افزایش داده است. پلها، جادهها و مسیرهای ریلی از جمله بخشهایی هستند که در شرایط جنگی اهمیت راهبردی پیدا میکنند و آسیب به آنها میتواند روند جابهجایی کالا و خدمات را تحت تأثیر قرار دهد.
آتش فراگیر ایران
حملات آمریکا به ایران با واکنش گسترده مواجه شد و در پی آن، شماری از پایگاههای آمریکا در منطقه هدف حملات متقابل قرار گرفت و در واکنش به این تجاوزها، شماری از پایگاههای ایالات متحده در منطقه هدف قرار گرفت و کویت و بحرین خبر دادند که هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفتهاند. ارتش ایران در بیانیهای اعلام کرد که مراکز و پایگاه آمریکا در بحرین آماج حملات پهپادی ارتش قرار گرفته است.
به گفته ارتش ایران «در پاسخ به اقدام خصمانه دشمن در هدف قرار دادن زیرساختهای شهری و مردم بیگناه در مرحله یازدهم عملیات صاعقه، محل استقرار بالگردها و هواپیماهای شناسایی P8 ارتش آمریکا را در پایگاه الصخیر بحرین با پهپادهای انهدامی آرش هدف قرار داده است.»
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که «مرکز فرماندهی نیروهای آمریکا در منطقه تنف سوریه» را هدف حمله قرار داده است. سپاه پاسداران همچنین عنوان کرد که کنترل تنگه هرمز همچنان در اختیار نیروهای ایرانی است و تا زمان ادامه درگیریها، صادرات نفت و گاز از این مسیر متوقف خواهد ماند.
طی بیانیهای جداگانه، سپاه پاسداران اعلام کرد که دو مرکز راداری آمریکا را در عمان منهدم کرده است. در این اطلاعیه عنوان شد که نیروی دریایی سپاه پاسداران سحرگاه جمعه رادار کنترل دریایی در سلامه و رادار کنترل هوایی آمریکا مستقر در منطقه غنم عمان را منهدم کردند.
روابط عمومی سپاه نیز طی بیانیهای اعلام کرد که در موج ۱۴ عملیات نصر ۲، جنگندهها و سوخترسانهای آمریکایی مستقر در اردن در دو مرحله حمله با چند فروند موشک بالستیک و پهپادهای متعدد مورد هدف قرار گرفتند که منجر به انهدام چند فروند سوخترسان و جنگنده آمریکایی و آسیب جدی به تعداد بیشتری از آنها شده است.
تکرار فاجعه عراق
حملات آمریکا به ایران و افزایش تنش در منطقه
حملات اخیر ایالات متحده به زیرساختها و ادعاها و تهدیدهای پیشین مقامات این کشور، برای برخی تحلیلگران این ظن را ایجاد کرده که تحولات فعلی چهبسا مقدمهای برای حمله زمینی و تصرف یک یا چند جزیره ایران باشد.
در این زمینه، گرگ بارتون، رئیس بخش سیاست بینالملل دانشگاه دیکن استرالیا، طی یادداشتی برای نشریه کانورسیشن عنوان کرد که ماحصل چنین سناریویی جز فاجعه برای آمریکا و منطقه نخواهد بود.
وی عنوان کرد: «واقعیت این است که کمپینهای نظامی از هوا هرگز نتوانستهاند تغییر نظام ایجاد کنند. واقعیت دیگری نیز وجود دارد: آمریکا، با وجود قدرت نظامی چشمگیرش، در ۸۰ سال گذشته نتوانسته است یک جنگ بزرگ را پیروز شود. هرگونه تشدید نظامی جدی علیه ایران نیازمند حضور نیروهای آمریکایی روی زمین خواهد بود، مشابه آنچه که دو دهه پیش در عراق شاهد بودیم.»
این پژوهشگر در ادامه عنوان کرد: «با ظهور پهپادهای مدرن، ما همچنین وارد یک عصر جدید از جنگها شدهایم، عصری که ایران در آن موقعیتی بهتر نسبت به آمریکا دارد. پیامدها برای یک کمپین زمینی آمریکایی روشن است: هر نیرویی که بخواهد حتی بخشی محدود از سواحل ایران یا جزیره خارک را اشغال کند، با مخالفت شدید روبهرو خواهد شد.»
وی در ادامه عنوان کرد: «واقعیت این است که هیچ مسیر نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز وجود ندارد. در عین حال، نه تهران و نه دولت ترامپ نمیخواهند به تشدید قابلتوجهی از خصومتها بازگردند.
هر دو طرف چیزهای زیادی برای از دست دادن دارند و عملیاتهای نظامی به تنهایی ممکن است برای ایالات متحده بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار هزینه داشته باشد و واشنگتن سودی از جنگی طولانیمدت نخواهند برد.»
حملات آمریکا به ایران و هدف قرار گرفتن پلها
تشدید حملات به زیرساختهای حملونقل و مراکز ارتباطی، نشاندهنده تغییر تاکتیک در میدان نبرد است. کارشناسان معتقدند هدف قرار دادن پلها، جادهها و مراکز لجستیکی میتواند روند جابهجایی نیروها و تجهیزات را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، میزان اثرگذاری این اقدامات به سرعت بازسازی زیرساختها و همچنین روند تحولات میدانی در روزهای آینده وابسته خواهد بود.
از سوی دیگر، ادامه حملات متقابل و افزایش تنش در منطقه میتواند پیامدهای اقتصادی گستردهای برای بازار انرژی، حملونقل دریایی و تجارت بینالمللی به همراه داشته باشد؛ موضوعی که باعث شده بسیاری از تحلیلگران، پلها زیر آتش جنگ را تنها یک رویداد نظامی ندانند، بلکه آن را بخشی از یک بحران ژئوپلیتیکی بزرگتر ارزیابی کنند.
اهرم تنگه هرمز
از سوی دیگر، علی واعظ، تحلیلگر گروه بینالمللی بحران درباره اهرم تنگه هرمز به روزنامه فایننشال تایمز گفت: «از دهه ۱۹۸۰ و زمانی که آمریکا استفاده از اهرم فشارهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی را آغاز کرد، این نخستین باری است که ایران توانسته با اعمال فشار بر اقتصاد آمریکا، مقابله به مثل کند.»
وی افزود: «بنابراین، آنها به شدت مایلند از این رویه جدید استفاده کنند تا اساساً این پیام را به ایالات متحده مخابره کنند که “اگر جنگ دیگری علیه ما به راه بیندازید، باید متحمل شوک اقتصادی دیگر شوید”… آنها این موضوع را عامل بازدارنده اصلی خود میدانند.»
ایران بر این موضوع اصرار دارد که به عنوان بخشی از هرگونه توافق در آینده، تنها تهران و مسقط باید درباره نحوه مدیریت این آبراه تصمیمگیری کنند. به اذعان مقامات ایران، تلاشهای آمریکا برای ایجاد یک خط کشتیرانی مجزا، میتواند برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار گیرد.
همچنین این رسانه به نقل از ولی نصر، مشاور پیشین دولت آمریکا عنوان کرد که ایران با تسلط بر تنگه هرمز اهرم فشار را حفظ کرده و در انتظار فرصتی برای گسترش تهاجم و دستیابی به توافقی است که امنیت و گسترش اقتصادی منطقه را تضمین کند.
وی در ادامه نوشت: «حاکمان کنونی ایران بر این باورند که هرگونه نشانهای از خویشتنداری، تنها به فشار بیشتر آمریکا خواهد انجامید.»
این در حالی است که با توجه به شکافهای بزرگ موجود و بیاعتمادی عمیق میان دو طرف، پیشبینی میشود که هرگونه مذاکره هستهای بسیار پیچیده و طولانی باشد. با این حال، به نظر میرسد این چشمانداز در برابر نبرد بر سر تنگه هرمز، روزبهروز به مسألهای ثانویه تبدیل میشود.
«ایران آماده دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای است. اما بعید است که کار به آنجا بکشد، زیرا ایران بر سر کنترل خود بر تنگه هرمز سازش نخواهد کرد. دستیابی به توافق در حال حاضر، تقریباً غیرممکن به نظر میرسد.»
تحلیلگران معتقدند حملات آمریکا به ایران در کنار تحولات مرتبط با تنگه هرمز، میتواند بر بازار انرژی و روابط منطقهای نیز اثرگذار باشد.
تأثیر حملات آمریکا به ایران بر بازار انرژی
افزایش تنشهای نظامی در منطقه میتواند بازار انرژی جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. هرگونه اختلال در مسیرهای مهم انتقال نفت و گاز، بهویژه در اطراف تنگه هرمز، ممکن است باعث افزایش نگرانی در بازارهای جهانی و تغییر قیمت حاملهای انرژی شود. به همین دلیل، حملات آمریکا به ایران تنها یک موضوع امنیتی نیست و پیامدهای اقتصادی گستردهای نیز به همراه دارد.
جمعبندی
تحولات اخیر با محوریت پلها زیر آتش جنگ نشان میدهد که دامنه درگیریها از حملات نظامی مستقیم فراتر رفته و زیرساختهای حیاتی، مسیرهای ارتباطی و معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را نیز درگیر کرده است.
در کنار پاسخهای نظامی ایران و افزایش تنش پیرامون تنگه هرمز، تحلیلگران نسبت به گسترش بحران و تأثیر آن بر امنیت منطقه، بازار انرژی و تجارت جهانی هشدار میدهند. از این رو، پلها زیر آتش جنگ تنها یک خبر میدانی نیست، بلکه نشانهای از ورود بحران به مرحلهای حساستر است که روند آن میتواند بر تصمیمات سیاسی و اقتصادی منطقه و جهان اثرگذار باشد.
در مجموع، حملات آمریکا به ایران و واکنشهای متقابل دو طرف، شرایط منطقه را وارد مرحلهای حساس کرده است. ادامه این روند میتواند پیامدهای امنیتی، اقتصادی و سیاسی گستردهای برای منطقه به همراه داشته باشد.
در نهایت، حملات آمریکا به ایران و هدف قرار گرفتن زیرساختهای حیاتی، نشاندهنده پیچیدهتر شدن شرایط منطقه است و پیامدهای آن میتواند فراتر از میدان نظامی، حوزه اقتصاد و انرژی را نیز دربرگیرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟